Pedały rowerowe: platformowe czy zatrzaskowe

Wydawało by się że pedały rowerowe to mało ważny element wyposażenia roweru. Wielu rowerzystów długo zastanawia się nad wyborem odpowiedniej klasy przerzutek czy amortyzatora w rowerze MTB. Ale pedały? Może wystarczy cokolwiek, żeby tylko "się kręciło"? Nie każdy zdaję sobie sprawę, że jest to bezpośrednie połączenie stóp kolarza z napędem roweru. Odpowiednie pedały decydują nie tylko o bezpieczeństwie jazdy, ale także o stopniu przełożeniu siły nóg na efektywność jazdy. Udoskonalenie techniki pedałowania pozwoli uzyskać maksimum mocy z każdego obrotu pedałów.

Rodzaje pedałów

• Pedały platformowe są najprostsze i najbardziej rozpowszechnione w większości rowerów. Mają płaską powierzchnię, pozwalają na dowolne ułożenie stopy i są najprostsze w użyciu. Najważniejsze, że nie wymagają specjalnego obuwia, więc stosuje się je w rowerach miejskich, bo nie trzeba zmieniać butów po dojechaniu do punktu docelowego.
• Pedały zatrzaskowe pozwalają na bardzo efektywną jazdę dzięki możliwości spięcia buta z pedałem za pomocą specjalnych zatrzasków. Występują w różnych odmianach. Wersja szosowe mają specyficzną konstrukcję i stanowią oddzielną grupę produktów. Tradycyjne pedały zatrzaskowe są określane umownie skrótem SPD (Shimano Pedaling Dynamics), bo jest to konstrukcja wymyślona przez koncern Shimano i stosowana tylko przez niektórych producentów i nie są kompatybilne ze wszystkimi butami kolarskimi. Ale są też inne systemy pedałów zatrzaskowych opracowane przez innych producentów.
• Pedały szosowe też są wpinane w buty kolarskie, żeby usprawnić przenoszenie mocy z nóg na napęd roweru, ale są zupełnie inne niż te stosowane w rowerach MTB lub cyclocross. Wpinanie buta jest trochę trudniejsze, ale za to stopa jest dużo lepiej ustabilizowana podczas pedałowania.

Zastosowanie

Platformy stosowane są głównie w rowerach miejskich i trekkingowych ze względu na swoją uniwersalność. Pozwalają na jazdę w każdym rodzaju obuwia z płaską podeszwą. Podczas jazdy na co dzień nie trzeba zmieniać butów, wystarczy dojechać do pracy lub do sklepu, zejść z roweru i można dalej funkcjonować. Wydaje się też, że dają większe bezpieczeństwo rowerzyście, bo buty są swobodnie oparte na pedałach. To poczucie jest jednak trochę złudne, bo wystarczy trochę wilgoci na podeszwie bez odpowiedniego bieżnika i stopa może się łatwo ześlizgnąć podczas jazdy. 

Dlatego profesjonalne pedały są wyposażone w system specjalnych metalowych pinów, aby uniemożliwić ześlizgiwanie się stopy. Tego typu pedały mają zastosowanie głównie w sportach grawitacyjnych: down hill i enduro, bo pozwalają na lepsze wyczucie roweru i maksymalną kontrolę w trudnym terenie. Dają też największą powierzchnie podparcia dla buta. Pozwalają na błyskawiczne odrywanie i dociskanie stopy innym położeniu w zależności od sytuacji na trasie.

Pedały zatrzaskowe znajdują zastosowanie tam, gdzie priorytetem staje się efektywne pedałowanie - czyli na przykład na stromych podjazdach lub po nierównych szutrach, które wymagają równego, mocnego kręcenia korbami. Dzięki możliwości wpięcia buta w pedał można napędzać rower z podobną siłą w każdym położeniu ramion korby, w ten sposób mamy lepszy transfer mocy i nie tworzy się martwy punkt podczas pedałowania, w którym nie możne efektywnie nacisnąć na pedały. Na szlaku MTB może się w tym momencie zablokować koło na nierówności terenu. Na równym podłożu z kolei pedały zatrzaskowe umożliwiają równą pracę mięśni. W ten sposób na dłuższej trasie oszczędza się sporo energii.

Technologia

Wpinanie butów w tradycyjne pedały zatrzaskowe przypomina wpinanie butów w wiązania narciarskie. Stopa stabilizuje się poprzez wciśnięcie w odpowiedni zatrzask w pedale.  Wypinanie nie jest trudne, bo wystarczy lekko wykręcić piętę na zewnątrz. Podczas niespodziewanych zdarzeń ryzyko skręcenia stawu skokowego jest minimalne, bo mocne szarpnięcie też powinno spowodować oswobodzenie nogi rowerzysty. Przy prawidłowo działającym sprzęcie ryzyko kontuzji jest niewielkie. Można sobie dostosować siłę zacisku do własnych preferencji odpowiednią śrubą regulacyjną.

Pedały marki Shimano są dość mocno zabudowane, więc trudno je wyczyścić z błota na trudnej podmokłej trasie. Ważą ok 350gr. Zatrzask trzyma bardzo stabilnie i lekko się wypina, więc w trudnych warunkach terenowych można łatwo zeskoczyć z roweru. Regulacja zacisku jest bardzo prosta i intuicyjna. Pedały Shimano uznawane są za to za jedne z najbardziej trwałych i wytrzymałych. 

W zupełnie innej technologii wykonane są np. "ubijaczki do jajek" czyli: Crankbrothers Eggbeater . Jest to produkt bezkompromisowy. Bardzo prosta konstrukcja zapewnia rekordowo niską masę, co przy długich podjazdach jest bardzo ważne i nie zapychają się błotem. Więc nie ma potrzeby zatrzymywania się na szlaku i oczyszczania podeszwy buta. Rower jest w każdej chwili gotowy do jazdy. Wpinanie jest bardzo proste, bo pedały te mają 4 płaszczyzny wpięcia, ale oprócz zatrzasku praktycznie nie ma powierzchni podparcia.

Pewnym kompromisem między wcześniejszymi propozycjami jest propozycja marki Time. Pedały Time Atac są odrobinę lżejsze od Shimano a korpus mają bardziej zamknięty i zwarty, więc jest mniej podatny na zabrudzenia. To co je wyróżnia to System Auto Tension Adjustment Concept. ATAC oferuje szeroki kąt wpięcia buta, co pozwala na naturalny ruch stopy podczas pedałowania.

Pedały platformowe wydają się najprostszym rozwiązaniem. Sprawdzają się głównie w dwóch przypadkach: 

• podczas spokojnej rekreacyjnej jazdy po płaskim terenie dają szeroką płaszczyznę podparcia,
• za to podczas terenowych zjazdów typu "down hill" lub "enduro" zapewniają najlepszą kontrolę nad rowerem. do tego niezbędne są buty ze specjalnym bieżnikiem i platformy z metalowymi pinami, które klinują się w specjalnie zaprojektowanej strukturze bieżnika.

Ciekawe pedały platformowe oferuje np. mniej znana marka Exustar . Za niewygórowaną cenę mamy sprytnie rozłożone 7 wkręcanych pinów świetnie trzymających podeszwę buta. Pedały są cienkie, lekkie i świetnie wyglądają.

Dla początkujących rowerzystów najlepszym wyborem zazwyczaj są najprostsze pedały platformowe. Jeśli chcemy jeździć bardziej sportowo warto zastanowić się nad bardziej zaawansowanymi technologicznie pedałami w zależności od tras po których planujemy jeździć. Na szczęście pedały łatwo się wkręca, więc można kupić 2 różne modele i stosować je wymiennie w zależności od rodzaju treningu.